Kalendarz powiatu

Nadchodzących wydarzeń: 6
«Sierpień 2018 »
P W Ś C P S N
 12345
6789101112
13141516171819
20212223242526
2728293031  

Do końca wakacji

2018-08-31 24:00:00

Reklama

Sonda

Gdzie spędzasz wakacje

Zobacz wyniki

Loading ... Loading ...

Newsletter

Jeżeli chcą Państwo otrzymywać najnowsze informacje prosto na swoją skrzynkę, prosimy podać swój adres e-mail.

Okiem tomaszowianina Zygmunta Dziedzińskiego – Kapliczki powiatu tomaszowskiego część II

ŁOMINY (gm. Ujazd)

Murowana, kolumnowa kapliczka z czerwonej cegły postawiona w roku 1938 przez miejscowego nauczyciela Mariana Zycha i poświęcona przez ówczesnego biskupa Tadeusza Tomczaka.

MAŁECZ (gm. Lubochnia)

Urokliwa trzynawowa kapliczka przydrożna stojąca w centrum wsi. Postawiona w roku 1950 z fundacji Tadeusza Biernata.

MAŁOMIERZ (gm. Rzeczyca)

Współczesna, drewniana kapliczka pw. Matki Boskiej Częstochowskiej. W latarni kapliczki znajdują się wyrzeźbione cztery postacie: św. Idziego, św. Katarzyny, św. Józefa i św. Anny. Kapliczka stoi w miejscu nieistniejącej kapliczki z 1864 roku z zachowaniem jej pierwotnych płaskorzeźb.

TOMASZÓW MAZ. – NAGÓRZYCE

Okazała, trzystopniowa kapliczka z czerwonej cegły, postawiona w roku 1932 na „Przeprośnej Górze” przez koło młodzieży i mieszkańców wsi „Na cześć i chwałę Bogu i Ojczyźnie”.

NIEWIADÓW WIEŚ (gm. Ujazd)

Kapliczka z figurą Matki Boskiej Królowej Korony Polskiej postawiona w roku 1932 jako wotum dziękczynne za możliwość polowania w okolicznych lasach.

OLSZOWA (gm. Ujazd)

Murowana kapliczka z cegły stojąca przed nieistniejącym już dworem Olszowskich w pobliżu rzeki Pańkówki. W roku 2017 zmieniono wygląd kapliczki i postawiono obok niej obelisk poświęcony pamięci urodzonego we dworze byłego prymasa Polski Andrzeja Olszowskiego.

REMISZEWICE (gm. Będków)

Trzystopniowa murowana kapliczka z roku 1939, zwieńczona oryginalnym krzyżem kowalskiej roboty. Stoi na skraju wsi w pięknym plenerze pól i łąk.

RZECZYCA

Oryginalna w stylu drewniana kapliczka. W wydrążonej wnęce pnia drzewa znajduje się rzeźba Chrystusa Frasobliwego. Kapliczka stoi na placu kościelnym miejscowego kościoła.

____________________________________
____________________________________

 

KAPLICZKI POWIATU TOMASZOWSKIEGO

Kapliczki i krzyże wzniesione przy drogach są nieodłącznym elementem krajobrazu polskiego. Są trwałą i czytelną cząstkę krajobrazu kulturowego wsi. Spotkać można je wszędzie, we wsiach i na ich skrajach, w ciszy leśnych duktów, wśród falujących zbóż, wśród kwiatów na łąkach, a także w przydomowych ogródkach. Jedne są skromne, inne kolorowe i rozbudowane. Wykonane są różną techniką, jedne są rzeźbione w drewnie i kamieniu, inne malowane na drewnie, przybite do drzewa lub zbudowane z polnego kamienia, usadowione w małych drewnianych albo murowanych domkach. Stoją w niszach na drewnianych palach lub murowanych cokołach. Mówi się o nich, że stanowią formę małej architektury sakralnej.

Dziś przedstawiamy pierwszą część kapliczek powiatu tomaszowskiego sfotografowanych przez Zygmunta Dziedzińskiego.

CHORZĘCIN (gm. Tomaszów Maz.)

Okazała kapliczka kolumnowa z czerwonej cegły, postawiona przez mieszkańców wsi w roku 1917 jako wotum dziękczynne za uproszenie pokoju.

GIEŁZÓW (gm. Inowłódz)

Oryginalna, owalna kapliczka domkowa, stojąca w lesie przy drodze Tomaszów Maz. – Opoczno. Legenda głosi, iż w kapliczce tej była kopia cudownego obrazu oraz że mieszkał w niej pustelnik.

GLINA (gm. Rzeczyca)

Murowana, leśna kapliczka domkowa z XIX wieku. Stoi przy drodze z Królowej Woli do Rzeczycy obok leśniczówki Potok. Jej wnętrze jest bogato wystrojone w obrazy sakralne.

GLINNIK NOWY (gm. Lubochnia)

Kapliczka domkowa z czerwonej cegły pw. Matki Boskiej Częstochowskiej. Postawiona w latach dwudziestych XX wieku przez rodzinę Muszyńskich. Odnowiona w 2014 roku dla uczczenia kanonizacji Św. Jana Pawła II.

GROTOWICE (gm. Rzeczyca)

Kapliczka kolumnowa ufundowana w roku 1607 przez dziedzica Grotowic Mateusza Grotowskiego jako dowód bitwy stoczonej pod Guzowem w orężu wojsk króla Zygmunta III Wazy przeciwko zbuntowanej szlachcie. W latarni kapliczki wyryte są herby Rawicz i Ciołek.

JADWIGÓW (gm. Tomaszów)

Przydrożna kapliczka z czerwonej cegły wybudowana w roku 1935 „Na chwałę Bogu” z funduszy mieszkańców wsi.

KRZEMIENICA (gm. Czerniewice)

Kapliczka zbudowana z piaskowca powstała w roku 1635, stoi w pobliżu kościoła pw. Św. Jakuba. W latarni kapliczki znajdują się wyrzeźbione sceny męki pańskiej. Fundatorem kapliczki była miejscowa rodzina Lipskich, herbu Łada.

LIPIE (gm. Czerniewice)

Kapliczka zbudowana z piaskowca, powstała w roku 1635. W latarni kapliczki wyrzeźbione są cztery sceny z życia Maryi. Fundatorem kapliczki była miejscowa rodzina Lipskich, herbu Łada.

____________________________________
____________________________________

 

Biała Góra w pełni zasługuje na swoja nazwę. Złoże piasków kwarcowych eksploatowanych w tej kopalni uchodzi za największe w Europie. Stanowią jednocześnie około 80 proc. krajowych zasobów piasków szklarskich.

Gigantyczna kopalnia piasku w Białej Górze znajduje się po obu stronach drogi prowadzącej ze Smardzewic (tama na Zalewie Sulejowskim) do Tomaszowa Mazowieckiego.

W części wyrobisk zaprzestano już wydobycia, pozostały po nich ogromne dziury w ziemi, częściowo wypełnione wodą. W innych praca wre pełną parą. Na dnie wielkich dołów, w białych przestrzeniach uwijają się kolorowe maszyny: ładowarki i ciężarówki. A taśmociągi wywożą część urobku do zakładu przetwórczego. Wyrobiska otoczone są lasem. Można obejść je ścieżką dookoła oglądając kopalnię z licznych punktów widokowych. Zbliżać się jednak nie można, bo to niezbyt bezpieczne, a obiekt jest pod okiem ochroniarzy.

Piaski kopano w okolicy od XVIII wieku, jednak działo się to metodami gospodarskimi, na niewielką skalę. Głównym ośrodkiem wydobycia były okolice wsi Nagórzyce, położone po przeciwnej stronie Pilicy, obecnie w granicach Tomaszowa Mazowieckiego. Pozostałe po dawnych górnikach wyrobiska – Groty Nagórzyckie – są dziś ważną w okolicy atrakcją turystyczną (piszę o nich w osobnym artykule). Dopiero rozwój przemysłu szklarskiego w drugiej połowie XIX wieku spowodował wzrost zapotrzebowania na piasek i zwiększenie wydobycia. To właśnie w Białej Górze, w 1922 roku powstała pierwsza pracująca na skalę przemysłową kopalnia odkrywkowa z zakładem przetwórczym piasków szklarskich.

Biała Góra w pełni zasługuje na swoja nazwę. Złoże piasków kwarcowych eksploatowanych w tej kopalni uchodzi za największe w Europie. Stanowią jednocześnie około 80 proc. krajowych zasobów piasków szklarskich i formierskich oraz żwirków filtracyjnych. Złoże powstało około 120 mln lat temu w okresie górnej Kredy. Piasek zawiera ok. 98 proc. czystego kwarcu (SiO2). Jest doskonałym surowcem dla przemysłu szklarskiego, używa się go także do przygotowywania form odlewniczych. Od kilku lat kopalnia produkuje również kaolin oraz mieszanki kwarcowe o ściśle określonych parametrach, na zamówienie odbiorcy.

źródło: http://www.krajoznawcy.info.pl

____________________________________
____________________________________

DREWNIANE KOŚCIOŁY POWIATU TOMASZOWSKIEGO

SPAŁA – kościół katolicki pw. Matki Bożej Królowej Korony Polskiej.

Kościół ten został zbudowany w roku 1923 na życzenie ówczesnego Prezydenta RP Stanisława Wojciechowskiego. Zaprojektowany został w tzw. stylu polskim przez znanego ówczesnego architekta Kazimierza Skórewicza. W roku 1992 staraniem Nadleśnictwa Spała obok kościoła postawiono ołtarz polowy Armii Krajowej wzbogacając go o stacje męki pańskiej.

 

TWARDA (gm. Tomaszów) – kościół katolicki pw. św. Wacława

zbudowany w roku 1781 we wsi Tobiasze (gm. Ujazd) z fundacji Franciszka i Ludwiki Ledóchowskich. W roku 1825 przeniesiony do Tomaszowa na ulicę Wieczność, w rejon gdzie ustanowiono pierwszy cmentarz katolicki w Tomaszowie. W roku 1988 przeniesiony przez ojców Franciszkanów ze Smardzewic do wsi Twarda i postawiony na skrzyżowaniu dróg Twarda – Tresta i Smardzewice – Karolinów.

 

ROSOCHA (gm. Będków) – Kościół katolicki pw. św. Zygmunta.

Zbudowany został z fundacji biskupa Jana Dębowskiego w roku 1762. Wykonany jest z drewna modrzewiowego, wewnątrz znajduje się zabytkowa rzeźba Św. Zygmunta oraz barokowy ołtarz. Najcenniejszym zabytkiem jest gotycka kamienna kropielnica, która pochodzi z pierwszego kościoła jaki stał w tym miejscu już w XIV wieku.

 

BIAŁOBRZEGI – Kościół katolicki pw. świętego Marcina Biskupa.

Początki parafii sięgają roku 1470, następnie w roku 1746 staraniem ks. Ewarysta Kobylińskiego postawiono nową świątynię, której renowację przeprowadzono ponownie w roku 1883. Ostatnią renowację przeprowadzono w roku 2010.

 

CZERNIEWICE
– kościół katolicki pw. św. Małgorzaty.

Według badań historyków, kościół ten pochodzi z XV wieku i jest uznany jako najstarsza drewniana świątynia województwa łódzkiego. We wnętrzu kościoła znajdują się zabytkowe obrazy oraz bogate wyposażenie liturgiczne. Pierwszy kościół powstał z inicjatywy Andrzeja Rzeszotki z rodu Łabędź i został erygowany w roku 1413. Po latach uległ on zniszczeniu i wybudowano nowy kościół w pierwszej połowie XV wieku, który to był przez kolejne lata przebudowywany i istnieje do dnia dzisiejszego.

 

ŁAZNÓW (gm. Rokiciny)
– Kościół katolicki pw. Matki Boskiej Różańcowej.

Postawiony w latach 1755 – 1756 przez biskupa włocławskiego Antoniego Sebastiana Dębowskiego. W kościele tym modliła się rodzina Reymontów przyjeżdżając na niedzielne msze święte, jak również na odpust Matki Boskiej Różańcowej, który odbywał się w pierwszą niedzielę października.

 

____________________________________
____________________________________

BOBRY – INŻYNIERSKA ROBOTA
w rejonie Modrych Wód, Białej Góry i rzeki Pilicy

Bobry to jedne z ciekawszych zwierząt żyjących w pobliżu nas i jednocześnie jeden z tych gatunków, które wywołują najpoważniejsze konflikty na linii przyroda-człowiek. Są niesamowitymi inżynierami i hydrotechnikami, jest to jedyne zwierzę (po człowieku) potrafiące na taką skalę manipulować środowiskiem. Stąd cały problem.

____________________________________
____________________________________

PTAKI MODRYCH WÓD

Temperatura wody wypływającej z wywierzysk utrzymuje się przez cały rok na poziomie 9 °C, a w otaczającym je akwenie waha się od 6 zimą do 11 °C latem. Powierzchnia wody w rozlewisku nigdy więc nie zamarza, dlatego miejsce to jest zimową ostoją i wiosennym terenem lęgowym wielu gatunków ptaków. Na szczególną uwagę zasługuje kaczka krzyżówka – herbowy element rezerwatu. Jak stwierdzono, liczba tych ptaków dochodzi tu nawet do 500 osobników. Oprócz krzyżówek spotyka się tu corocznie zimujące ohary, czernice, gągoły, cyraneczki jak również łabędzie i zimorodki. Na drzewach, krzewach i ziemi gnieżdżą się wilgi, sikory, słowiki, zięby i trznadle. Ogółem stwierdzono tu 75 gatunków ptaków. Prawdziwą osobliwością jest niepozornie ubarwiony remiz, budujący misterne gniazda.

Akwen wodny „Niebieskich Źródeł” z powodu niskiej temperatury wody, słabego zarośnięcia roślinnością wodną, niskiego stopnia eutrofizacji wody, nie stwarza zbyt korzystnych warunków do życia zwierząt wodnych. Z tego powodu występuje tu niewiele gatunków ryb: kiełb, śliz, lin, okoń, szczupak, płoć, miętus, karp i ciernik. Na terenie parku spotkać można wielu przedstawicieli ssaków: nornicę rudą, łasicę łaskę, nornika zwyczajnego i północnego, szczura wędrownego, a ostatnio pojawił się piżmak. Z sąsiadujących lasów przybywają tu wiewiórki, lisy i sarny, które wśród roślinności porastającej wyspy znajdują zaciszne miejsca do rodzenia młodych.

 

____________________________________
____________________________________

MODRE WODY

Coraz się więcej wgłębiasz w gaj uroczy,
Idąc ścieżkami nadpilicznych zboczy,
Aż wreszcie stajesz i patrzysz przed siebie…
Olśnione blaskiem słonecznych promieni,
Wielkie się źródło seledynem mieni,
I gra barw cudnych w toń przynęca ciebie.

Tak pisał w poemacie „MODRE WODY” w roku 1901 poeta Zygmunt Różycki, który to w latach swojej młodości mieszkał w Tomaszowie Mazowieckim przy ulicy św. Antoniego.

Pierwszą informację o NIEBIESKICH ŹRÓDŁACH znajdujemy w aktach z 1754 roku. Informacja dotyczyła osady młyńskiej o nazwie „UTRATA” i pochodziła od nazwiska właściciela młyna stojącego u ujścia strumyka z NIEBIESKICH ŹRÓDEŁ.

MODRE WODY  tak były nazywane w II połowie XIX wieku NIEBIESKIE ŹRÓDŁA – jedno z najciekawszych i najpiękniejszych zjawisk przyrodniczych w Polsce. Leżą na prawym brzegu rzeki Pilicy, stanowiąc  barwne wywierzysko  krasowe,  jak również obszar pięknej przyrody otoczonej różnorodną roślinnością i są miejscem schronienia dzikiego ptactwa.

Znana ówcześnie poetka, bibliotekarka oraz właścicielka księgarni w Tomaszowie Mazowieckim, Pani EMILIA TOPAS-BERENSZTAJN w swoim wydawnictwie z roku 1888 pisała m.in.: …MODRE WODY- coś czego całej piękności zrozumieć nie można, ten co tego nie widział własnemi oczyma…

Wygląd rezerwatu opisywał również ówczesny właściciel ziemski Juliusz Ostrowski  w swoim opracowaniu pt. : „MODRE  WODY” z roku 1911. Pisał w nim m.in.: MODRE WODY przedstawiają zjawisko przyrody dla oka powabne i dla umysłu ciekawe. Woda w wielu miejscach stawu bije ze szczeliny opoki pokrywającej dno, burzy piasek ziarnisty, który przez pryzmat wody przybiera barwę niebieską…

Jeszcze wcześniej, to jest w roku 1849 L. Wolski w swoim wydawnictwie pt.: „Rys hydrografii Królestwa Polskiego” pisał: …Pod wsią Wąwałem, nad samym brzegiem Pilicy, płynie rzadkiej piękności strumień do tego stopnia w wodę obity, że w odległości 50 prętów , wodościek od niego idący jest w stanie poruszać młyn na dwa koła przedsiębierne…

W związku z dużą popularnością NIEBIESKICH ŹRÓDEŁ, od roku 1912 zaczęto budować pomost widokowy, a w latach późniejszych również pomosty i kładki celem ułatwienia dostępu w głąb terenu.

Dopiero w latach 50 ubiegłego wieku działacze ochrony przyrody zlikwidowali kładki i pomosty chroniąc źródła przed zadeptaniem i płoszeniem ptactwa.

Natomiast w roku 1957 saperzy Wojska Polskiego usypali kamienny wał oporowy, który stworzył do dzisiaj istniejącą spacerową groblę mającą głownie na celu zabezpieczenie przed wylewaniem rzeki Pilicy.

Ciekawostką jest fakt, iż NIEBIESKIE ŹRÓDŁA leżały w granicach woj. kieleckiego i dopiero 7 grudnia 1959 roku decyzją Rady Ministrów włączono je do granic miasta Tomaszowa Mazowieckiego.

Zarządzeniem Ministra Leśnictwa z lipca 1961 roku teren NIEBIESKICH ŹRÓDEŁ został uznany formalnie jako rezerwat przyrody, choć wcześniej w roku 1928 rozporządzeniem Prezydenta RP źródła uznane były za zabytek.

NIEBIESKIE ŹRÓDŁA są uroczym fragmentem krajobrazu, wśród którego rośnie ogromna liczba różnorakich roślin oraz żyje tam szeroka gama ptactwa.

Są dotychczas jednym z najlepiej znanych i najbardziej cenionych w Polsce obiektów przyrodniczych, sławiących jednocześnie nasze miasto.

Powinniśmy dbać o to, aby ta osobliwość przyrodnicza zachowała na zawsze swoje piękno i żeby każde pokolenie dbało o utrzymanie NIEBIESKICH ŹRÓDEŁ.

Informację opracował
ZYGMUNT DZIEDZIŃSKI

BIBLIOGRAFIA:
– J. Sosnowski, „Niebieskie Źródła- Groty”, Informator turystyczny, 1995
– J. Moszowic, R. Olaczek, „Niebieskie Źródła”, przewodnik przyrodniczy po rezerwacie, 1965

 

____________________________________________________________________________
____________________________________________________________________________

Zygmunt Dziedziński – od 70 lat, od urodzenia, tomaszowianin. Jego życiorys zawodowy sprowadza się do nieistniejącego już Wistomu. Emeryt, ciągle aktywny społecznie, szczególnie w Towarzystwie Przyjaciół Tomaszowa Mazowieckiego. Fotograf amator od wielu lat, ale tak na poważnie to hobby wciągnęło go w wieku dojrzałym, łącząc się z drugą jego pasją turystyką rowerową. To połączenie dało efekty w postaci setek a może i więcej zdjęć utrwalających to co przemija. Przejeżdżając rowerem corocznie kilka tysięcy kilometrów, fotografuje pejzaże, obiekty architektury, w  tym tej małej obrazującej kapliczki i krzyże przydrożne. Szczególną estymą darzy rzeki płynące przez nasz powiat: Pilicę, Wolbórkę i te mniejsze. Zwraca uwagę na obiekty techniczne związane z tymi rzekami: mosty, kładki, zapory, stawidła, młyny. Ale nie tylko nasz powiat obejmuje obiektywem. W czasie wyjazdów na kuracje, wczasy czy wycieczki, fotografuje to co go zaciekawi i może zaciekawić potencjalnego widza. To co sfotografuje pokazuje na autorskich wystawach. Miał ich już kilkanaście, m.in. w tomaszowskim muzeum, bibliotece, w placówkach kultury. Dziedziński jest współautorem, wspólnie z dziennikarzem TIT, Janem Pampuchem (autorem tekstów), albumu „Kapliczki krzyże przydrożne w powiecie tomaszowskim”, wydanym w 2014 roku przez PAJ-Press. Obaj mają zgromadzony materiał na podobną publikację o kościołach w naszym powiecie. Fotografie Zygmunta Dziedzińskiego znalazły się również na widokówkach i plakatach oraz w wydawnictwach prasowych. Prywatnie jest mężem wyrozumiałem żony Doroty i dwóch dorosłych córek, z których jedna również sprawnie operuje obiektywem aparatu fotograficznego.

Wkrótce w Format3A cyklicznie ukazywać się będą fotografie pana Zygmunta, a na nich m.in. kapliczki oraz kościoły drewniane i murowane powiatu tomaszowskiego, rzeka Pilica w Tomaszowie Mazowieckim, Niebieskie Źródła, Spałą, Konewka, Królowa Wola, bunkry, kominy ZWCh Wistom-u i wiele innych, ciekawych miejsc Ziemi Tomaszowskiej. Wypatrujcie rubryki pt. Okiem tomaszowianina Zygmunta Dziedzińskiego.

« Powrót

Ogłaszaj się za darmo w FORMAT3A!Reklama w FORMAT3A działa 7 dni w tygodniu przez 24 godziny na dobę!Katalog firm FORMAT3A, to najpewniejsze i najtrwalsze źródło informacji o firmach działających w powiecie tomaszowskim. Bądź tu i Ty!FORMAT3A, to najskuteczniejsza platforma reklamowa powiatu tomaszowskiego. Sprawdź jak działamy!
WP Facebook Auto Publish Powered By : XYZScripts.com
Facebook